VX MIX 08 D: Betrayal '73

Frank Vercruyssen

Op geregelde tijdstippen zal ik een mix met u delen. Die mix kan per aflevering alle kanten op gaan. De ene keer wordt het een verzameling seventies funk, de andere keer een persoonlijke selectie uit het oeuvre van Shostakovich, dan weer liedjes van Ann Christy en Wim De Craene, van Fischer Z en Cabaret Voltaire, Oud-muziek van Munir Bachir en Naseer Shamma, Spoken Word van Rafeef Ziadah of Kae Tempest, bebop van Charles Mingus of John Coltrane. Een mix opgebouwd rond de muzikale score van één van onze voorstellingen, een overzicht van de Russische muziek uit het jaar dat ‘Anna Karenina’ verscheen, een ode aan Amelie Lens, aan mogelijkheden geen gebrek.

Media content
Audio file

1973:

het jaar waarin Groot-Brittannië, IJsland en Denemarken tot de EEG toetreden, Picasso overlijdt, Pinochet aan de macht komt in Chili, de Jom Kippoeroorlog wordt uitgevochten in Israël en de OPEC de Oliecrisis in gang zet,…

Media content
Image
VX MIX 08D Playlist Betrayal 73

In de muziek was 1973 een bijzonder jaar, zoveel is zeker. Without further ado:

•  De mix begint bij wijze van uitzondering niet met het nummer uit ‘Bedrog’ maar met ‘Vientos del Pueblo’ van Victor Jara, de Chileense zanger, regisseur en activist die op 16 september 1973 werd vermoord door Pinochet’s soldaten. Víctor Jara werd geboren in een kleine stad, maar zijn dichterstalent zorgde er al gauw voor dat hij in heel Chili bekend werd. Met zijn liederen bekritiseerde hij de Chileense bourgeoisie en verzette hij zich tegen de oorlog in Vietnam. Hij was ook een van de belangrijkste aanhangers van de Unidad Popular en van president Salvador Allende. Op 11 september 1973, ‘El once de septiembre’, de dag dat Pinochet met de hulp van de CIA de macht greep en Allende stierf, werd Victor Jara samen met duizenden anderen vastgezet in het stadion van Santiago. Daar werd hij al gauw herkend en vervolgens gemarteld. De bewakers verbrijzelden zijn handen en vingers. Daarna droegen ze hem spottend op om wat gitaar te spelen.  In plaats daarvan zong Victor Jara het Chileense protestlied ‘Venceremos’, tevens het campagnelied van Allende in 1970. Op 16 september vroeg hij pen en papier en schreef hij zo goed en zo kwaad het kon zijn laatste gedicht, dat de gevangenis werd uitgesmokkeld.  
Twee uur later werd hij doodgeschoten en zijn lichaam, doorboord met meer dan dertig kogels, werd op straat gegooid, waar het later die dag werd gevonden. Hij was veertig. In June 2016 werd Pedro Barrientos, een oud-officier van het Chileense leger, door een jury in Florida schuldig bevonden voor de moord op Victor Jara. Twee jaar later werden acht gepensioneerde officieren veroordeeld tot een gevangenisstraf van vijftien jaar en een dag.  

Het nummer dat u hier hoort, ‘Vientos del Pueblo’ zou in 1974 verschijnen op zijn laatste, onvoltooide album Tiempos que cambian

Tot slot geef ik u nog de tekst mee, in het Spaans en in het Engels, van ‘Estadio de Chile’, Victor Jara’s laatste gedicht, geschreven op die 16e september :

Estadio de Chile

Somos cinco mil aquí.
En esta pequeña parte de la ciudad.
Somos cinco mil.
¿Cuántos somos en total
en las ciudades y en todo el país?
Somos aquí diez mil manos
que siembran y hacen andar las fábricas.
¡Cuánta humanidad
con hambre, frío, pánico, dolor,
presión moral, terror y locura!
Seis de los nuestros se perdieron
en el espacio de las estrellas.
Un muerto, un golpeado como jamás creí
se podría golpear a un ser humano.
Los otros cuatro quisieron quitarse todos los temores,
uno saltando al vacío,
otro golpeándose la cabeza contra el muro,
pero todos con la mirada fija de la muerte.
¡Qué espanto causa el rostro del fascismo!
Llevan a cabo sus planes con precisión artera sin mportarles nada.
La sangre para ellos son medallas.
La matanza es acto de heroísmo.
¿Es éste el mundo que creaste, Dios mío?
¿Para esto tus siete días de asombro y trabajo?
En estas cuatro murallas sólo existe un número que no progresa.
Que lentamente querrá la muerte.
Pero de pronto me golpea la consciencia
y veo esta marea sin latido
y veo el pulso de las máquinas
y los militares mostrando su rostro de matrona lleno de dulzura.
¿Y México, Cuba, y el mundo?
¡Qué griten esta ignominia!
Somos diez mil manos que no producen.
¿Cuántos somos en toda la patria?
La sangre del Compañero Presidente
golpea más fuerte que bombas y metrallas.
Así golpeará nuestro puño nuevamente.
Canto, que mal me sales
cuando tengo que cantar espanto.

Espanto como el que vivo, como el que muero, espanto.
De verme entre tantos y tantos momentos del infinito
en que el silencio y el grito son las metas de este canto.
Lo que nunca vi, lo que he sentido y lo que siento
hará brotar el momento....

 

There are five thousand of us here
in this small part of the city.
We are five thousand.
I wonder how many we are in all
in the cities and in the whole country?
Here alone
are ten thousand hands which plant seeds
and make the factories run.
How much humanity
exposed to hunger, cold, panic, pain,
moral pressure, terror and insanity?
Six of us were lost as if into starry space.
One dead, another beaten as I could never have believed
a human being could be beaten.
The other four wanted to end their terror
one jumping into nothingness,
another beating his head against a wall,
but all with the fixed stare of death.
What horror the face of fascism creates!
They carry out their plans with knife-like precision.
Nothing matters to them.
To them, blood equals medals,
slaughter is an act of heroism.
Oh God, is this the world that you created,
for this your seven days of wonder and work?
Within these four walls only a number exists
which does not progress,
which slowly will wish more and more for death.
But suddenly my conscience awakes
and I see that this tide has no heartbeat,
only the pulse of machines
and the military showing their midwives’ faces
full of sweetness.
Let Mexico, Cuba and the world
cry out against this atrocity!
We are ten thousand hands
which can produce nothing.
How many of us in the whole country?
The blood of our President, our compañero,
will strike with more strength than bombs and machine guns!
So will our fist strike again!

How hard it is to sing
when I must sing of horror.
Horror which I am living,
horror which I am dying.
To see myself among so much
and so many moments of infinity
in which silence and screams
are the end of my song.
What I see, I have never seen
What I have felt and what I feel
Will give birth to the moment …

Victor Jara
Victor Jara

 

• Van Chili naar Nigeria. Even een bruggetje zoeken… Kolonialisme? Staatsgreep? Militaire juntas? Corruptie? Inmenging van Amerika? All of the above.
Fela Anikulapo Kuti, geboren als Olufela Olusegun Oludotun Ransome-Kuti op 15 oktober 1938 in Abeokuta, Nigeria… Muzikant, onvermoeibare activist en Pan-Africanist, en bovenal: de keizer van de Afrobeat… Tot zijn overlijden in 1997 ten gevolge van Aids heeft hij 45 albums uitgebracht, het merendeel met zijn band Afrika 70. Gentleman verscheen in ’73. Het nummer duurt, zoals de meeste songs van Fela Kuti, zo’n 15 minuten. Fela speelt zelf saxofoon, die hij had leren spelen na het vertrek van de Afrika 70 saxofonist Igo Chico. In ‘Gentleman’ bekritiseert hij de koloniale mentaliteit van Afrikanen die zich als westerlingen kleden en gedragen. 

Bekijk zeker deze waanzinnige clip, die verder volstrekt niets met deze mix te maken heeft, maar waarin de geweldige Igo Chico wel sax speelt en waarin Fela en Afrika 70 aan Gene Kelly en de rest van de wereld laten zien wat ‘Singing in the Rain’ echt betekent. Bekijk hem zeker tot het einde. De clip is trouwens gefilmd door de geniale en compleet gestoorde drummer Ginger Baker… :

Media content

•  Over James Brown hoeven we het niet echt meer te hebben, neem ik aan…Zijn belang voor de evolutie van de muziek is genoegzaam bekend. ‘The Payback’, 7 minutes and 39 seconds of stone cold funk, komt uit het gelijknamige album, zijn 37e...  Fred Wesley en Maceo Parker zijn nog van de partij (dat mag u letterlijk nemen), ze zouden pas in 1975 naar George Clinton trekken… Het nummer is massaal gesampled, voor zo’n 407 nummers, van En Vogue over LL Cool J, Erick Sermon en Massive Attack tot Kendrick Lamar en terug…

•  Lyn Collins, fenomenale zangeres en één van James Brown’s Most Funky Divas, is veel te vroeg gestorven, op 58-jarige leeftijd in 2005. Ze heeft het mythische ‘Think’ al in 1972 opgenomen, maar Harold Pinter heeft in ‘Bedrog’ geen scène geschreven voor dat jaar… Bummer. Gelukkig is er ‘Take Me Just As I Am’, wat qua funketeerdom niet moet onderdoen…  
And remember:
always on the one.

• ‘Let’s get it on’, zou ik zeggen. Marvin Gaye ook. Na zijn politieke album ‘What’s Going On’ gaat hij in zijn 13e album full out sexy. Hoewel, lees de wikipagina (Let’s Get It On), waarin u meer te weten komt over zijn complexe relatie met sexualiteit.  (Als kind mishandeld door zijn fundamentalistische predikant-vader en nog van dat soort ongein…)

• Killing Me Softly with His Song van Roberta Flack. Lees over de gecontesteerde ontstaansgeschiedenis van het nummer. Voor niet-muziek-nerds: topschijf.

• ‘Law of the Land’ van The Temptations staat op hun Masterpiece album en is geschreven door Norman Whitfield voor Motown, in een tijd dat de relatie tussen Whitfield en The Temptations altijd maar meer gespannen werd. Whitfield zou nog één album voor hen produceren en dan eind 1973 Motown definitief verlaten.

 

• ‘If You Want Me To Stay’ was de laatste top 20 hit van een van de belangrijkste groepen uit de VS: Sly and the Family StoneIk nodig u alweer van harte uit om onderstaande briljante documentaire te bekijken over de geschiedenis van de Funk en over het triumviraat Brown, Stone en Clinton, en meteen ook over de evolutie van muziek en maatschappij in de sixties en seventies. Onmisbaar materiaal voor een beter begrip van het belang van deze en andere genieën voor onze geschiedenis: ‘The History Of Funk !’

• Om nog maar te zwijgen over Tina Turner, en oh ja, over Ike ook, muzikant slash band leader slash klootzak extraordinaire.  Lees het verhaal over Ike & Tina Tuner, als u wil, maar zeker dat van Tina Turner, levende legende en waanzinnige zangeres en performer.  Hoed af en plat op de grond voor deze force of nature.  Als u niet weet wat ik bedoel, kijk naar ‘Proud Mary’ live in Wembley in 2000, ze was toen 60:

 

Media content

I rest my case.

Nutbush City Limits, een ode aan haar geboorteplaats, is een van de laatste hits van Tina met Ike. Het nummer is uitgekomen als single, maar het staat ook op hun gelijknamige LP.

• Die gekke Malcolm John Rebennack Jr. a.k.a. Dr. John uit New Orleans vormt in deze mix de overgang tussen de zwarte muziek en de iets blekere variant. Om er even een dooddoener tegenaan te smijten: de man was een ‘muzikale duizendpoot’… Ik geef toe dat ik hem pas laat heb leren kennen, in de dagen van Radio Centraal en van de Tom Tom, vooral dankzij de Rosse Patrick van Thanatos (die zo rond vier uur begon te draaien)… En buiten dit nummer ken ik ook niet veel van zijn muziek. Maar ‘Right Place, Wrong Time’ brengt me moeiteloos terug naar de Gerlachekaai half jaren tachtig, zaterdagnacht zo rond zes uur, heel luid, heel, heel luid…

• Oei oei, ik merk hier zonet dat ‘You’re So Vain’ van Carly Simon al in 1972 is verschenen… Hoe komt dat dan in mijn verzameling terecht? Mmm ok, ik zie het, het kwam uit op 8 november, dus kwam het pas in 1973 in de meeste charts terecht.  Maar toch, de muggenzifter in mij heeft nu een pilletje nodig…

Over wie het nummer gaat, daar wordt al decennia lang dapper over gespeculeerd… In 1983 heeft Simon gezegd dat het alvast niet over Mick Jagger gaat, die tijdens het refrein in het achtergrondkoor te horen is. Ook heeft ze bevestigd dat het niet gaat over haar ex-man James Taylor of over David Geffen, de baas van Elektra Records, waar ze op dat moment onder contract stond. De pers heeft ook al David Bowie, David Cassidy en Cat Stevens als kandidaten naar voor geschoven. Er zijn echter slechts een paar mensen, onder andere Howard Stern en Taylor Swift, aan wie Carly Simon heeft verteld over wie het nummer echt gaat, onder voorwaarde dat zij het geheim zouden houden. Voormalig NBC-Sports-baas Dick Ebersol heeft op een liefdadigheidsveiling vijftigduizend dollar betaald in ruil voor De Naam. Ook hij moest geheimhouding beloven. In 2007 speculeerde Warren Beatty, een ex-vriend van Simon, dat het nummer over hem ging. In 2015 heeft Simon bevestigd dat het tweede couplet inderdaad over Beatty gaat, maar dat de andere twee coupletten over twee andere mannen gaan. Simon vertelde hierbij dat Beatty denkt dat het hele nummer over hem gaat…  Auw, touché.

• ‘Stuck In The Middle With You’ is de grootste hit van Stealers Wheel, de groep rond Joe Egan en Gerry Raferty (jawel, die van ‘Baker Street’). Het is geproduceerd door Leiber & Stoller, de hit writing machine van ‘Hound Dog’, ‘Jailhouse Rock’, ‘Stand By Me’, ‘On Broadway’ en nog zo’n 70 hits… Het nummer is natuurlijk uit de kast gehaald en opnieuw tot hit gebombardeerd door ‘Reservoir Dogs’ van Tarantino. De cop-torturing dance scene van Mr. Blonde (Michael Madsen), weet u wel…

  • • Het geniale ‘In Every Dream Home A Heardache’, te vinden op ‘Viva’(live) van Roxy Music, waarin Bryan Ferry verliefd wordt op een opblaasbare pop…‘I blew up your body, but you blew my mind’

Kijk hier naar de clip uit The Old Grey Whistle test, met Brian Eno op keyboards en Phil Manzanera op lead guitar. Legend.
‘In Every Dream Home’

Disclaimer : die fade out en in aan het eind van het nummer is hun keuze, niet de mijne.

gele briefkaart
Een kleine peiling tussendoor: wie is uiteindelijk de mooiste witte mannelijke popster ooit?
A : David Sylvian van Japan / B : Bryan Ferry van Roxy Music / C : iemand anders
Antwoord op een gele briefkaart naar vx@stan.be

David Sylvian - Bryan Ferry

 

• ‘Angie’ van The Rolling Stones, is er ook… Ik moet toegeven dat ik er niet echt veel aan vind, maar het mag niet ontbreken aan het overzicht. Nooit fan van The Stones geweest, no offence, behalve dan ‘Sympathy For The Devil’, en ‘Gimme Shelter’, en oh ja, ‘Jumping Jack Flash’…en oké goed, ‘Brown Sugar’, maar dan omdat het over Ikette Claudia Lennear gaat, ook al beweert Jagger dat het over Marsha Hunt gaat. Duh, zal wel. Kijk maar naar ‘20 Feet From Stardom’…

Ike Tina
Ike en Tina, Jagger en Claudia. Very strictly business hoor…

 

• En dan nu even naar Den Haag, op bezoek bij de oudste nog bestaande rockband van Nederland en een van de langst bestaande bands ter wereld, Golden Earring. De band werd opgericht in 1961 en rockt nog steeds door:
George Kooymans, gitaar en zang (oprichter); Rinus Gerritsen, bas, mondharmonica, toetsen, effecten (oprichter); Barry Hay, zang, gitaar, dwarsfluit, pas vanaf 1967 (jonkie); Cesar Zuiderwijk, drums en effecten, vanaf 1970 (peuter).

Een paar fijne weetjes : 

  • - De band stond tot nu toe in totaal 389 weken in de Nederlandse Top 40 en is daarmee de succesvolste Nederlandse band in die lijst. In de Single Top 100 en voorgangers heeft de groep tot nu toe 60 hits behaald.  
     
  • - Golden Earring heeft wereldwijd miljoenen albums verkocht, waaronder meer dan dertig gouden en platina en genoot in de jaren zeventig en tachtig een internationale sterrenstatus, met name in de VS, met vijf hitnoteringen in de Billboard Hot 100. 
  •  
  • - In 1968/1969 werden de deuren naar de VS opengezet. Vooral met de tot drie kwartier uitgesponnen Byrds-klassieker ‘Eight Miles High’ maakte Golden Earring indruk in de States, waar in 1969 getoerd werd van de oostkust naar de westkust. Zo gaat Janis Joplin (!) voor de band op haar knieën in The Fillmore West in San Francisco, waar Golden Earring furore maakt. Vooral de basgitaarsolo van Rinus Gerritsen baart veel opzien en geeft aanleiding tot een poging van Jimi Hendrix (Wait… WHAT ?!) om Rinus te rekruteren voor The Jimi Hendrix Experience.
    Die laatste zin mag u gerust even op het gemak herlezen…
  •  

Golden Earring dus…  ‘Radar Love’ dus, 6’25” lang, algemeen erkend als de ultieme 'carsong'. Het nummer zou meer dan 500 keer gecoverd zijn, onder andere door Homer Simpson en heeft een eigen website. In 1992 werd het door Bill Clinton gebruikt tijdens de presidentiële voorverkiezingen. 
Nou…  Zo kan die wel…

• ‘Smoke On The Water’… Deze eternal presence in de aller-tijdenlijsten van Deep Purple gaat – voor die twee mensen die het nog niet zouden weten – over de brand in het Casino van Montreux in 1971. De groep was in Zwitserland om het album ‘Machine Head’ op te nemen in de mobiele studio die de groep gehuurd had van de Rolling Stones (dezelfde studio die gebruikt werd voor ‘Live’ van Bob Marley in ’75). De band was uitgenodigd om op 4 december een optreden van Frank Zappa and The Mothers of Invention bij te wonen in het theater van het genoemde casino. Tijdens het optreden vuurde iemand uit het publiek een lichtkogel af – oops, several kinds of stupid – waardoor er brand uitbrak en het theater volledig afbrandde.  

De rook verspreidde zich boven het meer van Genève… 

Zie daar ‘Smoke on the Water’.

Deep Purple werd opgericht in 1968 in Hertford, Hertfordshire, niet onbekend voor Oscar Wilde adepten, en dit door Lady Bracknell’s repliek in ‘The Importance of being Earnest’ : ‘I do not know whether there is anything peculiarly exciting in the air of this particular part of Hertfordshire, but the number of engagements that go on seems to me considerably above the proper average that statistics have laid down for our guidance.’ In onze ‘Ernst’ uit 1993 sprak Jolente het woord uit als ‘haardvuurtje’… Maar ik wijk af.

Deep Purple dus. De groep heeft verschillende bezettingen gekend, maar Mark II (zoals die line up genoemd werd) was natuurlijk de enige echte. Actief van 1969 tot 1973, van 1984 tot 1989 en van 1992 tot 1993, bestond deze uit Jon Lord (keyboard), Ian Paice (drums), Roger Glover (bas), Ian Gillan (zang) en Ritchie Blackmore (gitaar)… 

De op zijn minst turbulente relatie tussen die laatste twee is berucht en zorgde voor menige complicatie. Ian Gillan was nogal ambitieus en Ritchie Blackmore was, naast een briljante gitarist, ook een nogal, laat ons zeggen, moeilijke mens…

Nog twee weetjes : 

  • - Ze staan in het Guinness Book of World Records van 1975 als ‘The Globe’s Loudest Band’ voor een concert in The Rainbow Theatre in Londen in 1972.
  • - Ze hebben meer dan 100 miljoen albums verkocht.

• Om af te sluiten, nog drie tracks uit Pink Floyd’s absolute meesterwerk uit ’73, The Dark Side of the Moon: The Great Gig in the Sky is natuurlijk legendarisch door de stellaire, grotendeels geïmproviseerde zangpartij van Clare Torry…  

Bekijk zonder verwijl deze clip waarin ze het verhaal doet: Pink Floyd Clare Torry "The Great Gig in the Sky" interview

Hahaha, ze heeft er toch maar eventjes 30 pond mee binnengerijfd, die Clare…

14 keer platinum in het VK, nummer 1 in de Billboard Top Lp's & Tapes lijst waar het album in totaal 957 weken in heeft gestaan.  45 miljoen exemplaren verkocht…
Plaatje gemaakt. Rare jongens die moody buggers van Floyd…

Clare Torry
Clare Torry

 

En dan nog de laatste twee nummers van het album: ‘Brain Damage’ en ‘Eclipse’

Mijn nietige woorden schieten tekort. Dan beter Roger Waters op zijn best : 

All that you touch
And all that you see
All that you taste
All you feel
And all that you love
And all that you hate
All you distrust
All you save
And all that you give
And all that you deal
And all that you buy
Beg, borrow or steal
And all you create
And all you destroy
And all that you do
And all that you say
And all that you eat
And everyone you meet
And all that you slight
And everyone you fight
And all that is now
And all that is gone
And all that's to come
And everything under the sun is in tune
But the sun is eclipsed by the moon

Zo. Tot twee jaar geleden.

 

Media content
Image
Albums VX MIX D